Milieuzorg Overheden

Home » Locaties » Openbare verlichting

• Brandweer
• Begraafplaats
• Evenementen
• Groenbeheer
• GWW
• Kantoor
• (kinder)boerderij
• Museum
• Openbare verlichting
• Parkeerbeheer
• Reiniging
• School
• Sportaccommodaties
• Theater
• Werf

Openbare verlichting

Naar schatting verbruikt openbare verlichting in ons land 1,5 procent van de elektriciteit, waarvan het overgrote deel voor de gemeentelijke openbare verlichting. Openbare verlichting is dan ook voor de meeste gemeenten de grootste elektriciteitsverbruiker. Volgens het (voormalige) projectbureau energiebesparing in de GWW bestaat de gemeentelijke elektriciteitsrekening namelijk gemiddeld uit :

• 10% voor de gebouwen,
• 60% voor de openbare verlichting
• 30% overige verbruikers.

Een deel van het energieverbuik van openbare verlichting gaat trouwens naar lichtmastreclame, abriverlichting en MUPI's. Gemeenten schatten het verbruik hiervan op 1-4% van de openbare verlichting. Waarschijnlijk is hierop relatief veel te besparen omdat de verlichting een attenderingsfunctie heeft en geen straat hoeft te verlichten.

In 2008 bleek uit onderzoek "Zicht op licht" uitgevoerd door SenterNovem bij zestig gemeenten dat het gemiddelde besparingspotentieel op openbare verlichting (straatverlichting plus verkeersregelinstallaties) 18 % is. Op de website www.agentschapnl.nl/openbareverlichting kunt u het rekenmodel Zicht op licht downloaden. Met dit rekenmodel berekent u het huidige energieverbruik van openbare verlichting en verkeersregelinstallaties, uitgedrukt in euro's (€), energieverbruik (kWh), CO2-uitstoot (kg) én het aantal bomen dat nodig is om deze uitstoot te compenseren. Vervolgens wordt aan de hand van kentallen het besparingspotentieel berekend.

Er zijn al diverse websites met goede informatie over energiebesparing rond openbare verlichting en verkeersinstallaties. We verwijzen daarom vooral naar andere websites.

Inhoud

• Verwijzingen websites
• LEDverlichting
• Voorbeelden van LEDtoepassing
• Overige voorbeelden openbare verlichting

Verwijzingen websites

• Energielabel voor openbare verlichting
• Richtlijnen openbare verlichting 2011
• www.agentschapnl.nl/openbareverlichting met publicaties en voorbeelden over energiebesparing bij openbare verlichting. De inspirerende brochure "Kwaliteitsprofielen openbare verlichting en verkeersregelinstallaties" van bovengenoemde website maakt heel snel duidelijk hoeveel er te besparen valt ten opzichte van gangbare openbare verlichtingssituaties. Op deze website is ook de "Pluk & play-list" te vinden die de gemeente Apeldoorn samen met Dynamicon en Philips en op verzoek van de Taskforce Verlichting, heeft opgesteld. Dit stappenplan laat zien hoe overheden energie kunnen besparen bij openbare verlichting.
• http://www.pianoo.nl/specificatie voor duurzaam inkopen van verlichting openbare ruimte.
• www.igov.nl, Inter Gemeentelijk Overleg Openbare Verlichting
• www.nsvv.nl, Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde. De NSVV Commissie Openbare Verlichting houdt zich bezig met het opstellen van richtlijnen voor goede openbare verlichting. Er verschijnen regelmatig publicaties van de NSVV, die u via de website kunt bestellen.

LEDverlichting

Er zijn nog veel onduidelijkheden over de geschiktheid en prestaties van LEDtechniek voor Openbare Verlichting. Er is daarom behoefte aan objectieve informatie. In 25 Nederlandse gemeenten worden onder leiding van SenterNovem en de VNG LED in 2008-2009 totaal 34 pilots uitgevoerd en geëvalueerd. Een stuk of tien leveranciers leveren verlichting voor de pilots. (Tussen)resultaten worden bekend gemaakt via www.agentschapnl.nl/openbareverlichting/ledpilots. LED-verlichting is bij de eerste evaluatie van de pilots goed beoordeeld.

Er worden belevingsstudies uitgevoerd onder bewoners en verkeersdeelnemers, over de bestaande installatie (indien van toepassing) en over de LEDinstallatie. Technische informatie en berekeningen over de toegepaste verlichtingsinstallaties, aangevuld met elektrische en lichttechnische steekproefmetingen, moeten antwoord geven op vragen zoals:

• Kan LEDverlichting voldoen aan de door de gemeenten gewenste verlichtingskwaliteit?
• Hoe energie-efficiënt is LEDverlichting in verhouding tot conventionele oplossingen?
• Wat zijn aandachtspunten, zoals nieuwe mogelijkheden en beperkingen van LED oplossingen?

De gemeente Apeldoorn nodigt geïnteresseerden uit om de proeftuin in Apeldoorn te bezoeken en de verschillende technologiën en armaturen te bekijken. Ook hebben zij een speciale website opgezet over de proeftuin.

Enkele voorbeelden van LEDtoepassing bij openbare verlichting

• Proef met duurzame LED-straatverlichting gemeente Deventer
• Gemeente Rheden vervangt 3.100 lichtmasten door LED in één jaar.
• Gemeente Woerden gaat over op LED-verlichting in de parkeergarage.
• De gemeente Goedereede verving maart 2011 de huidige boomverlichting door energiezuinige LED-boomverlichting.
• Deel van snelweg A44 verlicht met LED.
• Dimbare LED-lampen op fietspad tussen Nieuwegein en Utrecht.
• Leiden past als eerste gemeente in Nederland dimbare LED-straatverlichting toe.
• Amersfoort en Utrecht zijn gestart met de vervanging van lichtmastreclamebakken door LED-lichtbakken.
• Groene LED-verlichting voor provinciale wegen in Gelderland
• Meer zicht met groenig LED licht in Rotterdam Kralingen.
• Ede past al sinds 2005 LED-verlichting toe als straatverlichting. Lees verder...
• De resultaten van een proef met nieuw concept (lichtbakens) in Heerenveen zijn bekend. De proef is uitgeveord bnnen de bebouwde kom en in het buitengebied en had tot doel om energie te besparen en om lichthinder te verminderen.
• Dordrecht doet diverse proeven met LED-verlichting.
• Assen past LED-verlichting toe in combinatie met besparende maatregelen zoals dimmen en lantaarnpalen verwijderen
• LEDs zijn ook al geschikt voor aanlichten van gebouwen, bv toegepast bij de Sint Jacobskerk in Vlissingen en het Theaterplein in Terneuzen.
• Actieve wegmarkering in Castricum met LED's in het wegdek die alleen aangaan als er een voertuig in de buurt is bespaart ruim 90% t.o.v. conventionele straatverlichting.
• Rijkswaterstaat gaat FiberLedlampen toepassen voor matrixborden. Lees verder...
• Diverse gemeenten versierden de kerstboom met LED-verlichting.
• Utrecht vervangt bij alle lichtgevende reclameborden de tl-lampen door LED-verlichting. Het vervangen van de lampen levert een energiebesparing op van circa 90 procent.

• Aanwezigheidsdetectie in Parkeergarage VVE Oranjestaete: zelfde lichtkwaliteit met 65% besparing
• 38 gemeenten schakelen openbare verlichting uit voor Earth Hour 2013
• Gemeenten stadsregio besparen energie op verlichting
• Rijkswaterstaat dooft verlichting snelwegen in de nacht om kosten te besparen
• Gemeente Amersfoort neemt maatregelen tegen lichthinder
• Reflecterend asfalt bespaart op energieverbruik straatlantaarns.
• Duurzame openbare verlichting Koemarkt Schiedam
• Gemeente Amsterdam brengt lichtvervuiling in kaart.
• Heerenveen is initiatiefnemer van de Light Challenge 2011, een wedstrijd waarin studenten worden uitgedaagd om innovatieve en energiezuinige verlichtingsoplossingen te ontwerpen.
• Gemeente Goederede verlengt levensduur verlichtingsmasten. Lees verder.
• Nacht van de nacht
  • 60 gemeenten nemen deel aan nacht van de nacht. Deze activiteit blijkt veel nut te hebben voor de gemeenten. Lees verder ...
• CDM verlichting
  • Rotterdam installeert efficiënte en zuinige openbare verlichting. Lees verder ...
• Openbare verlichting die zijn eigen energie opwekt
  • Ede plaatst 5 lichtmasten die zichzelf met zonnepaneel en windmolentje van energie voorzien. Lees verder...
  • Zon en wind verlichten rotonde bij Lelystad. Lees verder...
• Dimmen en uitschakelen van de verlichting
  • Groningen gaat alle 15.000 straatlantaarns op halve kracht zetten tussen elf uur 's avonds en zes uur 's ochtends. Het dimmen van de lantaarns levert een besparing op die gelijk staat aan het jaarlijkse energieverbruik van driehonderd huishoudens.
  • Delft dooft 's nachts het licht langs de busbaan.
  • Slim straatverlichting dimmen in Tilburg
  • Dimbare openbare verlichting in Leiden
  • De provincie Drenthe schakelt in 2007-2010 meer dan 1000 lantaarnpalen uit. Lees verder.
  • Ook de gemeente Stadskanaal gaat 500 tot 1000 lantaarnpalen verwijderen. De lantaarnpalen voegden niets toe aan de verkeersveiligheid, sterker nog, door de goede verlichting was het verkeer geneigd harder te rijden dan verantwoord was. De lantaarnpalen kosten ook veel geld door het energieverbruik.
• Anders
  • Houten onthult eerste Cradle-to-Cradle lichtmast.
  • In Apeldoorn is vanaf november 2008 de lichtreclame 's nachts uit.
  • De gemeente Apeldoorn past op bepaalde verkeerspunten de hoeveelheid licht aan, aan de verkeersintensiteit. Nieuwegein stemt de hoeveelheid verlichting af op de gereden snelheden. Lees verder....
  • De gemeente Zevenaar bespaart jaarlijks 3.500 euro aan stroomkosten door de straatverlichting 's nachts te controleren in plaats van overdag. Bijkomend voordeel is doordat de visuele inspectie per fiets plaats vindt een dure hoogwerker alleen nog maar voor de reparaties nodig is.
  • In enkele plaatsen in Duitsland staat de straatverlichting 's nachts uit en kunnen bewoners met een mobieltje de straatverlichting zelf inschakelen. Dit bespaart een kleine stad 4000 euro per jaar.
  • Gemeenten Venray, Tilburg en Geleen hebben dimbare afstandbestuurbare kerstverlichting.
  • De gemeente Assen gaat op een bedrijventerrein slimme lantaarnpalen plaatsen met sensoren en ledverlichting. Zo wil men per jaar 24MWh aan elektrische energie besparen.