Bouw en onderhoud

De overheid is vaak opdrachtgever voor nieuwbouw en onderhoud:
  • bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen;
  • bij grond-, weg en waterbouw (wegen, bruggen);
  • gebouwen (gemeentehuis, school, bibliotheek);
  • het eigen kantoor.
Bij al deze zaken heeft u te maken met duurzaam bouwen.

Inhoud

Relevante milieuwetgeving

 Duurzaam bouwen gebeurt in beginsel op vrijwillige basis. Lokaal kunnen er echter convenanten over duurzaam bouwen zijn afgesloten waar u zich aan moet houden.

Via bouwvergunningen worden regels opgelegd, afhankelijk van de functie van het gebouw. Kantoorgebouwen en sommige andere typen utiliteitsgebouwen moeten bijvoorbeeld voldoen aan een energieprestatiecoëfficiënt en bij verhuur of verkoop voorzien zijn van een energielabel. In de duurzaam inkopen criteria voor huur of koop van een nieuw pand, is opgenomen dat het pand minimaal over energielabel C moet beschikken. Onderzoek van Senternovem wijst uit dat pas een derde van de gelabelde kantoorpanden hier aan voldoet.

In ruimtes met een risico op bodemvervuiling hoort een vloeistofdichte vloer.

Maatregelen

 Ter inspiratie geven we enkele mogelijke maatregelen om milieubelasting bij bouw en onderhoud te verminderen, inclusief aansprekende voorbeelden bij gemeenten.

Duurzaamheid in de grond- weg- en waterbouw (GWW)

Instrumenten

 De afgelopen jaren zijn diverse instrumenten ontwikkeld die kunnen ondersteunen bij duurzaam bouwen. De volgende instrumenten worden door diverse overheden gebruikt:

  • Greenlease Menukaart helpt huurder en verhuurder samen verduurzamen
  • GPR-gebouw: een prestatiegericht instrument dat helpt met het maken van duurzaamheidkeuzes bij nieuwbouw of renovatie. Dit instrument wordt inmiddels door ongeveer 100 overheden gebruikt, waaronder de gemeenten Den Haag, Breda, Hoorn, Alkmaar en Tilburg.
  • GreenCalc+: een rekenmodel om de totale milieubelasting van een gebouw meetbaar en vergelijkbaar te maken. Het resultaat wordt uitgedrukt in een milieu-index, net als bij het energielabel.

Plannen maken voor nieuwbouw en verbouw
  • Het ministerie van financiën heeft het gehele bouwproces, van tekentafel tot het beheer van het gebouw, uitbesteed aan één partij. Hiermee is een zeer duurzaam gebouw gerealiseerd, terwijl de kosten 15 % lager zijn dan bij een traditionele aanbesteding. lees verder
  • Agentschap NL heeft een stappenplan ontwikkeld voor verduurzaming van huidige of nieuw te bouwen kantoorpanden.
  • Neem duurzaamheid mee in de wensen, eisen en ambities
    • De gemeente Maassluis heeft standaard DuBo maatregelen voor eigen gebouwen voor energiebesparing bij bouw en verbouw. lees verder
    • De gemeente Schiedam heeft in 2005 een aanpak Duurzaam Bouwen voor eigen gebouwen vastgesteld. U vindt hier het besluit en een stuk uit het achterliggende advies van adviesbureau Boom.
    • Provincie Overijssel bepaalt milieuambitie voor renovatie. Lees verder.
  • Pak duurzame energie op samen met anderen
    • Nieuwegein bouwt grote WKO-centrale voor verwarming en koeling van winkels, gemeentelijke gebouwen en woningen.
  • Laat u inspireren door (een bezoek aan) een gebouw waar duurzaam bouwen is toegepast.
  • Selecteer de architect, installateur en aannemer ook op duurzaamheid
    • De gemeente Soest vond middels een prijsvraag een architect wiens ambitieniveau aansloot bij dat van de gemeente. Lees verder.
    • Bij de opdracht voor de bouw van het stadsdeelkantoor voor Leidschenveen-Ypenburg hebben Den Haag en de Politie Haaglanden speciale aandacht gevraagd voor duurzaam bouwen. Lees verder...
  • Houdt ook bij sloop rekening met duurzaamheid

Locatiekeuze
  • Omgevingsaspecten: aanwezigheid van groen, weinig stank, lawaai en stof.
  • Oud- of nieuwbouw
    • Provinciekantoor Haarlem bespaart 70% energie na renovatie (in plaats van nieuwbouw).
    • De Gemeentelijke Archiefdienst van Rotterdam besloot een voormalige parkeergarage te renoveren voor gebruik als kantoor. Lees verder.
    • De gemeente Capelle aan den IJssel koos voor huur van een bestaand pand. Lees verder.
  • Bereikbaarheid met openbaar openbaar
  • Voorzieningen in de omgeving
  • Vervuilde grond

Financiering en subsidies
  • Informeer bij banken naar de mogelijkheden van groenfinanciering.
  • Onderzoek de subsidiemogelijkheden (www.subsidieshop.nl).
  • Werk bij verbouwingen met een revolverend fonds, waarbij besparingen worden ingezet om nieuwe maatregelen te financieren.

Ontwerpen en (ver)bouwen
  • Energiebewust ontwerpen nieuwbouw
    • Gemeente Leiderdorp krijgt nieuw gemeentehuis met duurzaam karakter.
    • Gemeente Meerssen wil winkels in het gemeentegebouw. De benedenverdieping met onder andere de raadzaal zal omgebouwt worden tot winkelruimte. lees verder
    • RET bouwt nieuwe tramremise, die grotendeels zijn eigen energie opwekt, en waarbij grijs water en duurzame materialen worden toegepast. Lees verder...
    • Archiefdienst kan voor 90% in de eigen energiebehoefte voorzien. Lees verder..
    • Door twee atria maken werknemers van het GGD-kantoor Rivierenland optimaal gebruik van daglicht. Atria zijn ook gunstig voor de warmtehuishouding. Lees verder...
    • Een dubbelwandige gevelconstructie heeft veel voordelen voor stadsdeelkantoor Leidschenveen-Ypenburg. Lees verder...
    • Nieuwe stadsdeelwerf in Watergraafsmeer
    • Nieuwe huisvesting Beheer Openbare Ruimte in Venlo
    • Energiezuinig gemeentehuis in Ooststellingwerf
  • Energiebewust renoveren
  • Water
    • De brandweer van Soest gebruikt regenwater. Lees verder.
    • Gemeentelijke Archiefdienst realiseert 90% drinkwaterbesparing. Lees verder.
    • Het Van Hall Instituut/AOC Friesland heeft al in 1996 aangetoond dat waterbesparing op veel verschillende manieren mogelijk is. Lees verder...
    • Nieuwe stadsdeelwerf in Watergraafsmeer pompt water op uit de Weespertrekvaart voor de was- en spoelstraat voor dienstvoertuigen en voor het spoelwater van veegmachines.
  • Materiaalgebruik (inclusief afvalfase)
    • School de Notenkraker gehuisvest in hergebruikt gebouw.
    • Een houten kantoor voor de GGD Rivierenland. Lees verder.
    • Steeds meer gemeenten gebruiken verantwoord hout met het FSC keurmerk.
    • Op de website www.inkoopduurzaamhout.nl staan hulpmiddelen voor het inkopen en toepassen van duurzaam geproduceerd hout. U vindt daar ook welke keurmerken voldoen aan de landelijke duurzaam inkoopcriteria.
    • De provincie overijssel en de Rijksgebouwendienst passen halogeenvrije kabels toe, dit is veiliger bij brand.
  • Leefomgeving (landschap en bodem, flora en fauna, verkeer, ruimtelijke kwaliteiten, mobiliteit)
  • Binnenmilieu (gezondheid en veiligheid)
    • De gemeente Capelle liet de ramen van het gemeentehuis aanpassen zodat ze open kunnen.
  • Flexibele indeling, zodanig bouwen dat het gebouw later ook voor andere functies geschikt is. Denk ook aan schuifwanden.
  • Efficient ruimtegebruik
    • RET opent duurzame Remise in Rotterdam
    • Rijk realiseert duurzame combinatiegebouw voor twee rijksdiensten
    • Gemeente Leudal kiest voor één centraal duurzaam gemeentehuis in plaats van vijf losse gebouwen.
    • Laat medewerkers werkplekken met elkaar delen of ga zelfs over op flexwerkplekken. Dit is vooral interessant voor functies die veel buitendienst hebben of plekken waar parttime gewerkt wordt.
    • De Bestuursdienst Rotterdam heeft een in 2009 tijdelijke huisvesting. Op de betreffende etages is het "innovatieve kantoorconcept" toegepast. Het aantal werkplekken is met 20% verminderd ten opzichte van de oude situatie in het stadskantoor. Het nieuwe concept bespaart materiaal, energie en kosten. Ook het aantal printers en koffie-automaten is fors verminderd. Er zijn nu 4 printers op een etage, terwijl er in het stadskantoor in veel kamers een stand-alone printer te vinden was.
    • De Rijksgebouwendienst heeft in de Hoftoren in Den Haag een ruimte gecreëerd die tijdelijk gehuurd kan worden door diverse overheidsorganisaties. Ze noemen het een hotelkantoor. Hiermee kunnen tijdelijke pieken in kantoorruimtebehoefte opgevangen worden.
    • Maak gebruik van andere gebouwen voor ruimtes die slechts incidenteel nodig zijn (zoals grote vergaderruimtes.)
    • Of andersom: verhuur je eigen ruimtes op tijdstippen dat je het zelf niet nodig hebt.
  • Stoffering

Verhuizen

Onderhoudsactiviteiten
  • Werkgroep Verduurzaming gemeentelijk vastgoed van start
  • Nieuwe Leidraad Verduurzamen meerjaren onderhoud gemeentelijk vastgoed (DMOP) beschikbaar
  • Ruim 10% energiebesparing door opnieuw inregelen klimaatinstallaties
  • Controleer installaties regelmatig en ook de bijbehorende instellingen en regelingen
  • Vervangt u lampen van een afdeling tegelijk? U kunt de lampen die nog niet stuk zijn opbranden in enkele armaturen waar lampen makkelijk te verwisselen zijn (tip van verzorgingshuis Tweemaashavens in Maassluis).
  • Kies voor onderhoudscontracten in plaats van een keer per vijf jaar een schilderbeurt.
  • Neem milieu mee in offerteaanvragen en gunningscriteria.
  • Gemeente Hellevoetsluis kiest voor lichte kleuren, waardoor minder verlichting nodig is.
  • Milieuzorgoverheden - Nieuwbouw Midden-Delfland CO2-neutraal

Meer weten?

Aanvullingen?

 Heeft u een inspirerende actie, een mooie startnotitie, een tip voor collega's? Met het formulier voor aanvullingen kunt u tips en acties aanmelden voor de site.